Geçiş kontrol sistemi nedir?
Geçiş kontrol sistemi, bir kapıdan kimin geçebileceğine karar veren ve bu kararı elektrikli bir kilide uygulayan düzenektir. En yalın hâliyle dört parçadan oluşur: kimliği okuyan okuyucu (kart, şifre ya da parmak izi), kapıyı tutan elektrikli kilit, içeriden çıkışı sağlayan buton ve hepsini besleyen güç kaynağı. Sistemler arasındaki asıl fark kararın nerede verildiğidir: okuyucunun kendi içinde ya da okuyucunun bağlandığı ayrı bir kontrol cihazında.
Bir geçiş adım adım nasıl gerçekleşir?
Kullanıcının kartını okutmasından kapının yeniden kilitlenmesine kadar birkaç saniye geçer. Bu sürede beş iş yapılır:
- Kimlik: Kullanıcı kartını ya da anahtarlığını okuyucuya yaklaştırır, şifresini girer veya parmağını okutur. RFID kart ve anahtarlıklarda pil yoktur; okuyucunun oluşturduğu alandan enerji alıp içlerindeki kimlik numarasını geri gönderirler.
- Okuma: Okuyucu bu numarayı çözer. Kart ile okuyucunun frekansı aynı olmalıdır; tek frekanslı, 125 kHz çalışan bir okuyucu 13,56 MHz kartı tanımaz.
- Karar: Okunan kimlik kayıtlı kullanıcı listesiyle karşılaştırılır. "Kart + Şifre" modunda kartın tanınması yetmez, doğru şifre de girilmelidir.
- Röle: Karar olumluysa rölenin kontağı konum değiştirir ve kilidin enerjisini keser ya da verir. Kapının ne kadar süre açık kalacağı ayarlanır; örneğin SR 200 EM-W'de bu süre 0–99 sn arasında seçilir.
- Kilitleme: Süre dolunca kilit kapıyı yeniden kilitler. Durum sinyali veren kilitlerde kapının gerçekten kilitlendiği bilgisi sisteme geri döner.
İçeriden çıkarken okuyucuya gerek kalmaz: çıkış butonu aynı röleyi tetikler ve kapı serbest kalır.
Sistemin dört temel parçası neler yapar?
Okuyucu: kimliği alan birim
Okuyucu, kapının dış tarafında kullanıcıyla karşılaşan parçadır. Yalnız kart okuyan modellerin yanında tuş takımlı (kart, şifre ya da ikisi birlikte), parmak izli ve Wi-Fi üzerinden mobil uygulamayla çalışan modeller bulunur. Kapının iç tarafına da bir okuyucu konursa çıkış da kimlikle yapılır. Hangi okuyucunun seçileceği ayrı bir konudur; ölçütler kart okuyucu seçimi rehberinde.
Elektrikli kilit: kapıyı tutan birim
Kilit, okuyucunun kararını fiziksel kuvvete çevirir. Elektromanyetik kilidin gövdesi kasaya, armatür plakası kapıya takılır ve enerji verildiği sürece kapıyı tutar. Bas-aç karşılık kilidi, kapının kendi kilit dilini kasadaki karşılıkta serbest bırakır. Solenoid bolt kilitte ise bir pim kasadaki yuvaya girer. Kilidin tipini kapının malzemesi, açılış yönü ve elektrik kesildiğinde kapının açık mı kilitli mi kalması gerektiği belirler.
Çıkış butonu: içeriden serbest geçiş
Çıkış butonu okuyucunun ya da kontrol cihazının buton girişine bağlanır. Basıldığında, temassız modellerde ise el sensöre yaklaştırıldığında röleyi tetikler. Paslanmaz metal butonlar, kızılötesi algılamalı temassız butonlar ve acil durum için kır-bas butonları bu gruptadır.
Güç kaynağı: sistemin sürekliliği
Okuyucu ve kilit çoğunlukla 12 V DC ile beslenir; bazı modeller 12–24 V aralığında da çalışır. Kaynak, okuyucunun, kilidin ve varsa diğer yüklerin toplam akımını pay bırakarak karşılamalıdır. Elektrik kesintisinde de çalışması gereken kapılarda akülü ya da pilli, kesintisiz bir kaynak kullanılır.
Karar nerede verilir: tek başına okuyucu mu, ayrı kontrol cihazı mı?
Geçiş kontrolünde iki temel yapı vardır. Tek başına çalışan (stand-alone) okuyucu kimliği okur, kararı kendisi verir ve kilidi kendi rölesiyle açar. Diğer yapıda okuyucu yalnız kimliği okur ve Wiegand hattı üzerinden ayrı bir kontrol cihazına iletir; karar ve kilit kontrolü o cihazdadır.
| Konu | Tek başına çalışan okuyucu | Okuyucu + ayrı kontrol cihazı |
|---|---|---|
| Kararın verildiği yer | Okuyucunun içi | Kontrol cihazı |
| Kullanıcı listesi | Okuyucunun belleğinde; master şifre, master kart ya da uzaktan kumandayla yönetilir | Kontrol cihazında ya da ona bağlı yazılımda |
| Kilidi süren röle | Okuyucunun kuru kontak rölesi | Kontrol cihazının rölesi |
| Okuyucudan giden veri | Gerekmez | Kart numarası, Wiegand formatında |
| Geçiş kayıtları | Cihaza bağlıdır; mobil uygulamalı modellerde uygulama üzerinden izlenir | Kontrol cihazı ya da yazılım tutar |
| Uygun olduğu yer | Tek ya da az sayıda bağımsız kapı | Çok kapılı, merkezden yönetilen binalar |
Birçok okuyucu iki yapıda da çalışır. Teknik tablosunda "Stand-Alone / Reader Modu" yazan bir okuyucu bugün tek başına kullanılıp ileride bir kontrol paneline bağlandığında yerinde kalabilir; okuyucu modunda kart numarasını Wiegand çıkışından gönderir. Geçiş kayıtlarının tutulması ve merkezi yönetim isteniyorsa okuyucu, Wiegand girişi olan üçüncü taraf bir kontrol paneline bağlanır; kayıtlar panelde ya da ona bağlı yazılımda tutulur.
Elektrik kesildiğinde ya da kapı açık kaldığında ne olur?
Kesintide kapının davranışını kilit belirler. Elektromanyetik kilitler fail safe çalışır, enerji kesilince kapıyı bırakır. Bas-aç kilitlerde iki seçenek vardır: SR 550 NC enerji yokken açık (fail safe), SR 550 NO enerji yokken kilitli (fail secure) kalır. İki çalışma biçiminin karşılaştırması fail safe ve fail secure farkı rehberinde.
Kaçış yolu üzerindeki kapılarda kilit tipini ve kilidin yangın alarmıyla ilişkisini, projenin yangın güvenliği gerekliliklerine göre proje müellifi ve yürürlükteki mevzuat belirler.
Açık unutulan kapı ise ayrı bir konudur. Kapının durumunu izleyebilen ürünler bu bilgiyi sisteme taşır: SR 560 L ve SR 560 R cam kapı kilitlerinde kontak çıkışlı kapı durum izleme, SR 270 EM-W çift kapı cihazında kapı sensörü girişi, SR 500 elektromanyetik kilitte NO / NC / COM kilit durum sinyali bulunur.
Sistemi planlamadan önce neleri netleştirmelisiniz?
- Kapı sayısı ve her kapının iç ortamda mı, dış ortamda mı olduğu
- Kapının malzemesi (ahşap, metal, cam, PVC) ve açılış yönü
- Kullanıcıların nasıl geçeceği: kart, şifre, parmak izi ya da telefon
- Bugünkü ve birkaç yıl sonraki tahmini kullanıcı sayısı
- Kullanılmakta olan kartlar varsa frekansları: 125 kHz ya da 13,56 MHz
- Elektrik kesildiğinde kapının açık mı, kilitli mi kalacağı
- Geçiş kaydı ve merkezi yönetim ihtiyacı olup olmadığı
- Kablo güzergâhı ve güç kaynağının konacağı yer
SECUSAR ürünlerinde geçiş kontrol sistemi
SECUSAR'ın SARKEY markasıyla sunduğu geçiş kontrol sistemleri buraya kadar anlatılan parçaların hepsini kapsar: geçiş kontrol cihazları, elektrikli kilit sistemleri, geçiş kontrol butonları ve RFID kart ve anahtarlıklar. Bazı örnekler:
- SR 200 EM-W: dış ortam için IP68, metal gövdeli, 125 kHz şifreli kart okuyucu. 2.000 kullanıcı tutar; kart, şifre ya da kart + şifreyle çalışır. Stand-alone ve okuyucu modunu destekler, Wiegand 26 giriş / çıkışı ve en çok 3 A kuru kontak rölesi vardır.
- SR 215 EM: iç ortam için 125 kHz kart okuyucu ve stand-alone geçiş kontrol cihazı. 10.000 kullanıcı kapasitesi, NO / NC / COM kuru kontak rölesi (en çok 1 A) ve master kart ya da uzaktan kumandayla kullanıcı yönetimi sunar.
- SR 270 EM-W: iki kapıyı iki röleyle yönetir; interlock ve anti-passback modları, çıkış butonu ve kapı sensörü girişleri bulunur.
- SR 280: 280 kg tutma kuvvetli, fail safe elektromanyetik kilit. 12 V DC ya da 24 V DC seçilebilir, sinyal geri beslemelidir.
- SR 701: sıva üstü temassız kızılötesi kapı açma butonu. 12 V DC ile çalışır; NO / NC / COM çıkışı en çok 3 A / 36 V DC taşır.
Kendi kapınız için sistemi nasıl planlarsınız?
Parçaları tek tek seçmek yerine ihtiyacınızı adım adım tarif etmek isterseniz Sistemini Kur aracı, kullanım alanından sistem özetine kadar on bir adımda bir ihtiyaç listesi çıkarır. Yalnız okuyucuyu seçecekseniz Doğru Ürünü Bul birkaç soruyla seçenekleri daraltır. Adayları Ürünleri Karşılaştır sayfasında yan yana koyabilir, seçtiklerinizi teklif listenize ekleyebilirsiniz. Tek kapı için parça parça bir liste arıyorsanız sıradaki adım kartlı geçiş sistemi için gerekli ekipmanlar rehberidir.
SECUSAR ürün seçimi desteği, teknik yönlendirme, bağlantı ve kurulum desteği ve teknik dokümantasyon sağlar; ürün sayfalarının Teknik Dokümanlar sekmesindeki datasheet, kılavuz ve sistem bağlantı şeması PDF'leri bu desteğin parçasıdır. Sorularınız için iletişim sayfasından ulaşabilirsiniz.